798 كلّ الخلال التى فيكم مناقبكم « 77 » * تشابهت فيكم الاخلاق و الخلق 799 كأنّكم شجر الأترجّ طاب معا * أصلا و فرعا و طاب الحمل و الورق « 78 » و كلمه « منافق » از « نافقاء اليربوع ( : لانه موش صحرايى ) » گرفته شده ؛ زيرا منافق خلاف آنچه را ظاهر مىسازد ، پنهان مىكند ، شاعر در حالى كه وضع نفاق و مشتبه بودن آن حالت را وصف مىكند ، گفته است : [ از بحر مجزوء كامل ] 800 خلّ النّفاق لاهله * و عليك فالتمس الطّريقا 801 و ارغب بنفسك أن ترى * إلّا عدوّا او صديقا و همانا از آن روى پيامبر ( ص ) قارى قرآنى را كه از منافقان باشد به گياه خوشبو تشبيه كرد كه قرآن خواندن منافق ، ظاهرى نيكو دارد و منافق به مقتضاى آن عمل نمىكند ، چنان كه « ريحانه » به مزه‌اى قابل انتفاع راه نمىبرد ؛ سپس پيامبر در نكوهش منافقى كه قرآن نمىخواند مبالغه نمود ، و او را از درون و برون ، در بوى و مزه به حنظله تشبيه كرد ، و مقصود او اين است كه اگر منافق بويش بوزد ، بويى ناخوش است . ابو العتاهيه گفته است : [ از بحر مجزوء رمل ] 802 أحسن اللّه بنا أ * نّ الخطايا لا تفوح 803 فاذا المستور منّا * بين ثوبيه فضوح « 79 » اكنون بر سر سخن از آن آيه بازمىگرديم : ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : « سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ . » معنى اين است كه نشانه سجده ( در چهره‌هايشان ظاهر است ) ، و در معناى « سيماهم فى وجوههم » گفته شده : « روز قيامت از اثر وضوء سپيدروى و دست و پا سفيد برانگيخته مىشوند . »

--> ( 77 ) - در حاشيه كلمه « مباركة » ثبت شده است . ( 78 ) - بيت فوق در محاضرات الادباء ، ج 4 ، ص 578 منسوب به « ابن الرومى » است ، و مصراع دوم آن چنين ضبط شده است : « حملا و نورا و طاب الرّيح و الورق » . - م . ( 79 ) - ديوان او ، به تصحيح دكتر شكرى فيصل ، ص 97 - 98 ملاحظه شود .